Το «Ρεμπέτικο»... (1983). Η δυνατή και συναισθηματική σχέση του Κώστα Φέρρη με το ρεμπέτικο και την ιστορία χρονολογείται από τα παιδιά του χρόνια. Έζησε πολλές στιγμές κοντά σε δημιουργούς, μίλησε μαζί τους για γεγονότα που σημάδεψαν τη ζωή τους και το τραγούδι, μελέτησε στοιχεία και ντοκουμέντα. Διαμόρφωσε μια ολοκληρωμένη άποψη και την έδωσε στον κόσμο μέσα από την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία («Ρεμπέτικο») και από ένα θεατρικό έργο.
Στις αρχές της δεκαετίας του ' 80 ο σκηνοθέτης Κώστας Φέρρης και ο παραγωγός Τάκης Ζερβουλάκος σχεδιάζουν τη δημιουγία μιας ταινίας που να διατρέχει την ιστορία του ρεμπέτικου - λαϊκού τραγουδιού. Αναθέτουν στον Σταύρο Ξαρχάκο τη σύνθεση των τραγουδιών της ταινίας και ο συνθέτης προτείνει για τους στίχους τον Νίκο Γκάτσο.
Ερμηνεύει η η πρωτοεμφανιζόμενη Σωτηρία Λεονάρδου, η οποία προέρχεται από το χώρο του θεάτρου και του χορού. Έπειτα όμως από αυτήν τη δουλειά θα ακολουθήσει - κατά κύριο λόγο - καριέρα τραγουδίστριας.
Όταν γεννιέται ο άνθρωπος ένας καημός γεννιέται όταν φουντώνει ο πόλεμος το αίμα δε μετριέται
Καίγομαι καίγομαι ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά πνίγομαι πνίγομαι πέτα με σε θάλασσα βαθιά.
Ορκίστηκα στα μάτια σου που τα ‘χα σαν βαγγέλιο τη μαχαιριά που μου ‘δωκες να σου την κάμω γέλιο
Καίγομαι καίγομαι ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά πνίγομαι πνίγομαι πέτα με σε θάλασσα βαθιά.
Μα συ βαθιά στην κόλαση την αλυσίδα σπάσε κι αν με τραβήξεις δίπλα σου ευλογημένος να ‘σαι
Καίγομαι καίγομαι ρίξε κι άλλο λάδι στη φωτιά πνίγομαι πνίγομαι πέτα με σε θάλασσα βαθιά.
Ο δίσκος κυκλοφόρησε από την Columbia τα Χριστούγεννα του 1974 αμέσως μετά την εξέγερση στο Πολυτεχνείο. Η μουσική ήταν του Σταύρου Ξαρχάκου και οι στίχοι του Νίκου Γκάτσου. Τα τραγούδια ερμήνευσαν η Βίκυ Μοσχολιού και ο Νίκος Δημητράτος. Το 1975, ο δίσκος έγινε μεγάλη εμπορική επιτυχία. Τα τραγούδια από το δίσκο παρουσίασε η Βίκυ Μοσχολιού την επόμενη σεζόν στο "Ζυγό" σ' ένα πρόγραμμα που είχε καταχειροκροτηθεί από το κοινό της εποχής. (Γιώργος Μακράκης - παραγωγός του δίσκου)
Μεγάλη Παρασκευή
Στο περιβολάκι μπρος στην εκκλησιά έμοιαζες πουλάκι σ΄άγρια φυλλωσιά δυόσμο κι αγιοκέρι κράταγες στο χέρι κι έλεγες: "Ραβί σώσε μας και πάλι"! Ητανε Μεγάλη Παρασκευή
Νύχτες κι άλλες νύχτες γύρισε η χρονιά του πολέμου οι δείχτες σήμαναν εννιά κι είδαμε να βγαίνει μ΄όψη κολασμένη μέσα απ΄το κλουβί το φριχτό τσακάλι Ητανε Μεγάλη Παρασκευή
Τα παιδιά φευγάτα έρμα τα χωριά πάλευαν τα νειάτα για τη λευτεριά κι όταν ήρθα λίγο να σε δω πριν φύγω έκλαιγες βουβή με σκυφτό κεφάλι Ητανε Μεγάλη Παρασκευή.
ENGLISH TRANSLATION OF LYRICS Good Friday
In the little garden, in front of the church, you were looking like a tiny bird lost among the dense leaves of the forest; In your hand, you were holding a mint leaf and a holy candle, and you were uttering: Rabbi, save us again! That day was Good Friday
Many nights have passed ever since; and it was another year when the war-clock was ticking towards 9 oclock; we then watched the abominable jackal, getting out of its cage and having an ominous appearance. That day was Good Friday
The lads had left for the front and the villages were emptied, as the youth struggled for freedom. And when I came to see you briefly before I too leave, you were crying silently, having bowed your head. That day was Good Friday ...
Εμείς που μείναμε
Εμείς που μείναμε στο χώμα το σκληρό για τους νεκρούς θ' ανάψουμε λιβάνι κι όταν χαθεί μακριά το καραβάνι του χάρου του μεγάλου πεχλιβάνη, στη μνήμη τους θα στήσουμε χορό.
Εμείς που μείναμε θα τρώμε το πρωί μια φέτα από του ήλιου το καρβέλι, ένα τσαμπί σταφύλι από τ' αμπέλι και δίχως πια του φόβου το τριβέλι, μπροστά θα προχωράμε στη ζωή.
Εμείς που μείναμε θα βγούμε μια βραδιά στην ερημιά να σπείρουμε χορτάρι και πριν για πάντα η νύχτα να μας πάρει θα κάνουμε τη γη προσκυνητάρι και κούνια για τ' αγέννητα παιδιά.
Ανώνυμον
Στην ακροθαλασσιά θα χτίσω εκκλησιά και πριν εικόνισμα σου στήσω θα' ρθώ με τη δροσιά στη πόρτα σου τα δάκρυα ν' αφήσω.
Στάλα στάλα το μολύβι πώς εχώρεσε Στης καρδιάς την Αγια φλέβα και μας χώρισε
Κοιμήσου βασιλιά στης γης την αγκαλιά και πριν σημάνει το ρολόι θ' ανέβω τα σκαλιά στην πόρτα σου ν' αρχίσω μοιρολόι.
Στάλα στάλα το μολύβι πώς εχώρεσε Στης καρδιάς την Αγια φλέβα και μας χώρισε
Νυν και αεί
Πρωτομαγιά με το σουγιά χαράξαν το φεγγίτη και μια βραδιά σαν τα θεριά σε πήραν απ' το σπίτι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά είδα το μπόγια να περνά και το φονιά γύρευα χρόνια μες στον κόσμο να τον βρω μα περπατούσε με το χάρο στο πλευρό.
Νυν και αεί μες στη ζωή σε είχα αραξοβόλι μα μιαν αυγή στη μαύρη γη σε σώριασε το βόλι.
Κι ένα πρωί σε μια γωνιά στην Κοκκινιά είδα το μπόγια το ληστή και το φονιά του 'χανε δέσει στο λαιμό του μια τριχιά και του πατάγαν το κεφάλι σαν οχιά.
Στον κάτω δρόμο
Στον κάτω δρόμο τώρα που νυχτώνει το χελιδόνι διπλώνει τα φτερά. Στον κάτω δρόμο βγήκαν οι γειτόνοι σ' ένα μπαλκόνι να δουν τη συμφορά.
Φέραν τον Ρήγα τον αετό τον Διγενή κι ήταν η όψη του χλωμή σαν το πανί.
Στον κάτω δρόμο τώρα που βραδιάζει πέφτει τ' αγιάζι στου κήπου τα κλαδιά Στον κάτω δρόμο πίσω απ' το περβάζι κάποιος ουρλιάζει και σκίζεται η καρδιά.
Φέραν τον Άδωνη τον Λίνο τον Χριστό κι ήταν ακόμη το κορμάκι του ζεστό.
Η λιόστρα
Η πέτρα πίνει το νερό και το νερό την πέτρα μα εσύ στο δύσκολο καιρό το ριζικό σου μέτρα.
Κι αν δεις σε γη και σ' ουρανό να πνίγεται το δίκιο κάμε κριτή παντοτινό το χέρι σου τ' αντρίκιο.
Τότε θα βγουν στον Άδη σου λουλούδια του Παράδεισου.
Ο ήλιος πίνει τη φωτιά και η φωτιά τον ήλιο μα εσύ με αετίσια τη ματιά κάμε τη γη βασίλειο.
Κι αν δεις στον κόσμο την βουή να τραγουδάει το αίμα πάρε για λιόστρα τη ζωή και σαν θεριό πολέμα.
Τότε θα βγουν στον Άδη σου λουλούδια του Παράδεισου.
ITALIANO
Vedi nota a Νυν κι Αει. La parola del titolo, "Liostra", sembrerebbe di conio dello stesso Gatsos e non ha riscontro nei dizionari. Combinando un verbo "liòno" (sciolgo) con il suffisso -stra, che normalmente si usa per denominare attrezzi e strumenti d'uso pratico, ne verrebbe un sostantivo col significato di "attrezzo, strumento atto a sciogliere, a sminuzzare, triturare". Tra i tanti possibili, ho scelto "crogiolo": ma chi ne sa di più mi venga in soccorso. (gpt) IL CROGIOLO
La pietra beve l'acqua e l'acqua la pietra ma tu in questo tempo difficile fa' i conti con la tua sorte
E se vedi in terra e in cielo soffocato il buon diritto rendi giudice perenne il tuo nobile braccio
Spunteranno allora nel tuo Ade fiori del Paradiso
Il sole beve il fuoco e il fuoco il sole ma tu con occhio di falco fa' della terra un regno
E se vedi il mondo col suo frastuono alzare inni al sangue fa' che la vita sia un crogiolo e combatti come una belva
Spunteranno allora nel tuo Ade fiori del Paradiso
Viky Mosholiou Nikos Gatsos Stavros Xarhakos Nin kai Ai 1974 Megali Paraskevi, Nin kai Ai, Emis pou miname, I liostra, Ston kato dromo, Anonimon
Ο Μάνος Χατζιδάκις συνδέθηκε με τον ποιητή Νίκο Γκάτσο δισκογραφικά και φιλικά, δημιουργώντας μια αξεπέραστη συνεργασία στο χώρο της ελληνικής δισκογραφίας. Οι δυο τους βρέθηκαν μαζί σε μια κοινή πορεία ζωής και δημιουργίας: Η συνεργασία τους ξεκίνησε με τον «Ματωμένο Γάμο» του Federico Garcia Lorka (1948) στο "Θέατρο Τέχνης" του Κάρολου Κουν και ολοκληρώθηκε με τους «Αντικατοπτρισμούς» (1993), ένα χρόνο μετά το θάνατο του «κυρίου Νίκου» και ένα χρόνο πριν τον θάνατο του Χατζιδάκι. Ο Μάνος Χατζιδάκις μίλησε πολλές φορές κολακευτικά (ποτέ όμως υποκριτικά) και με έντονα συναισθήματα για τον Νίκο Γκάτσο. Όπως σημείωνε σε μια απ' τις αναφορές του ο Μάνος Χατζιδάκις: «Ο Νίκος Γκάτσος είναι ένας μεγάλος δάσκαλος! Μου έδωσε πολλά μαθήματα… Περί ήθους: - Μη λογοδοτείς στην Εξουσία. Θα χάσεις το ταλέντο σου. Μόνο αγνοώντας την θα 'χεις τη δύναμη να είσαι ισχυρός και χωρίς αυτήν και με το δικό σου πρόσωπο. Το ανθρώπινο…» («Ο καθρέφτης και το μαχαίρι», Συγγραφεάς:Χατζιδάκις Μάνος Εκδόσεις «Ίκαρος»)
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971
Πρωτομηνιά-πρωτομηνια πήρα τους δρόμους παγανιά να δω πού πας, ποιό παράθυρο χτυπάς τώρα που πιά δε μ' αγαπάς
Πρωτομηνιά-πρωτομηνιά ψηλή μου δέντρολιβανια δεν ήρθες χθες, δε μ' αντάμωσες προχθές κι είχα τις πόρτες ανοιχτές.
Τώρα το δάκρυ κυλάει ακόμα θολώνει τη ματιά ήσουν μια σπίθα μικρή στο χώμα κι έγινες φωτιά.
Πρωτομηνιά-πρωτομηνια πήρα τους δρόμους παγανιά να δω πού πας, ποιό παράθυρο χτυπάς τώρα που πιά δε μ' αγαπάς
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Δήμητρα Γαλάνη ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971
Στου ήλιου τ' αλώνι αυγή ξημερώνει Κι εσύ με τη νύχτα καρδιά μου πολεμάς Χτυπά μια καμπάνα Μην κλαις δόλια μάνα Της γης το χρυσάφι δεν ήτανε για μας
Πού πάτε καράβια και τρένα Κι αδέρφια μου εσείς πικραμένα Γιατί με ξεχάσατε εμένα Στην έρμη του κόσμου γωνιά
Χτυπά μια καμπάνα Μην κλαις δόλια μάνα Της γης το χρυσάφι δεν ήτανε για μας αυγή ξημερώνει Κι εσύ με τη νύχτα πολεμάς
Στου ήλιου την πέτρα Τα δάκρυα σου μέτρα Και πάψε καρδιά μου χαρά να καρτερείς Σταμάτα καμπάνα μην κλαις δόλια μάνα Της μοίρας τον δρόμο ν' αλλάξεις δεν μπορείς
Πού πάτε καράβια και τρένα Κι αδέρφια μου εσείς πικραμένα Γιατί με ξεχάσατε εμένα Στην έρμη του κόσμου γωνιά
Σταμάτα καμπάνα μην κλαις δόλια μάνα Της μοίρας τον δρόμο ν' αλλάξεις δεν μπορείς Τα δάκρυα σου μέτρα Και πάψε χαρά να καρτερείς
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971
Σαράντα παλικάρια στην άκρη του γιαλού επαίξανε στα ζάρια τη μικρή Ραλλού σ' ανατολή και δύση σε κόσμο και ντουνιά ρωτάν ποιος θα κερδίσει την ομορφονιά
Μικρό το καλοκαίρι μεγάλος ο καιρός κανείς όμως δεν ξέρει ποιος θα 'ναι ο τυχερός σαράντα παλικάρια στην άκρη του γιαλού επαίξανε στα ζάρια τη μικρή Ραλλού
Σαράντα παλικάρια με λιονταριού καρδιά ερίξανε τα ζάρια μια τρελή βραδιά ζηλεύει το φεγγάρι και στέλνει απ' τα βουνά το μαύρο καβαλάρη που μας κυβερνά
Κι ο χάροντας σαν φίδι τραβάει την κοπελιά σ' αγύριστο ταξίδι σ' ανήλιαγη σπηλιά σαράντα παλικάρια στην άκρη του γιαλού εχάσανε στα ζάρια τη μικρή Ραλλού
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971
Στη Μύκονο, στη Σέριφο, στη Σίκινο, στη Μήλο πετάς κυπαρισσόμηλο κι εγώ πετάω μήλο. Στην Αμοργό, στην Κίμωλο, στη Νιό, στη Σαντορίνη μου στέλνεις κιτρολέμονο σου στέλνω μανταρίνι.
Παράγγειλα του κύρη σου που πίνει τον καφέ του να σ έχει μαντζουράνα του, να σ έχει κατιφέ του. Παράγγειλα της μάνας σου που πλένει στο σκαφίδι να μη σου λέει πικρόλογα τι θα τη φάει το φίδι.
Να δώσει η Μεγαλόχαρη κι η Παναγιά η Κανάλα να μεγαλώσεις γρήγορα σαν τα κορίτσια τ άλλα. Και τ Αγιο-Λιός ανήμερα στη Νάξο και στην Πάρο να δώσει η Καλαμιώτισσα γυναίκα να σε πάρω.
Παράγγειλα του κύρη σου που ρίχνει παραγάδι να ρθεί να κουβεντιάσουμε την Κυριακή το βράδυ. Παράγγειλα της μάνας σου που μοιάζει με βαρέλι να σε ποτίζει αφρόγαλο να σε ταΐζει μέλι.
Στη Μύκονο, στη Σέριφο, στη Σίκινο, στη Μήλο πετάς κυπαρισσόμηλο κι εγώ πετάω μήλο. Στην Αμοργό, στην Κίμωλο, στη Νιό, στη Σαντορίνη μου στέλνεις κιτρολέμονο σου στέλνω μανταρίνι.
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Μανώλης Μητσιάς ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971 Στραβά το καπελάκι μου στριμμένο το τσιγάρο πολλές φουρτούνες πέρασα και δε φοβάμαι χάρο. Τη θάλασσα πολέμησα του κόσμου την αρμύρα μα τώρα που σε γνώρισα την κάτω βόλτα πήρα.
Στ' ουρανού την άκρη Παναγιά σε φίλησε παγωμένο δάκρυ στην καρδιά μου κύλησε.
Στραβά το καπελάκι μου στο χέρι κομπολόι μετρώ τα σκαλοπάτια σου κι η έγνοια σου με τρώει. Μα πριν με διώξεις, άκαρδη θερμά παρακαλώ σε περκάλι βενετσάνικο να κοιμηθούμε στρώσε.
Στίχοι: Νίκος Γκάτσος Μουσική: Μάνος Χατζιδάκις Πρώτη εκτέλεση: Δήμητρα Γαλάνη ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ-ΝΙΚΟΣ ΓΚΑΤΣΟΣ: "ΤΗΣ ΓΗΣ ΤΟ ΧΡΥΣΑΦΙ" (COLUMBIA SAXG 162)1971
Ένα δειλινό, μες στ' ακροθαλάσσι, σαν το ναυαγό ήρθα κι εγώ, ήρθα κι εγω Μου 'δωσες νερό σ' ασημένιο τάσι, για να δροσιστώ, σ' ευχαριστώ, σ' ευχαριστώ
Αγάπη μέσα στην καρδιά φουρτουνιασμένη λαγκαδιά κάποια βραδιά πλημμύρισες, και μας ξεκλήρισες.
Πάψε να ζητάς όλη την αλήθεια, τι είναι ο έρωτας μη με ρωτάς, μη με ρωτάς. Ψάξε να τη βρεις μες στα παραμύθια, τώρα δε μπορείς, είναι νωρίς, είναι νωρίς.
Αγάπη μέσα στην καρδιά φουρτουνιασμένη λαγκαδιά κάποια βραδιά πλημμύρισες, και μας ξεκλήρισες.
Στίχοι, Μουσική και Ερμηνεία - Διονύσης Σαββόπουλος "Φορτηγό" (Lyra, 1966)
Είχα μια αγάπη, αχ καρδούλα μου, που 'μοιαζε συννεφάκι, συννεφούλα μου. Σαν συννεφάκι φεύγει ξαναγυρνάει μ' αγαπά τη μια την άλλη με ξεχνάει.
Κι ένα βράδυ αχ καρδούλα μου διώχνω ξαφνικά τη συννεφούλα μου. Δεν αντέχω άλλο πια να με γελάει μ' αγαπάει τη μια την άλλη με ξεχνάει.
Κι έρχεται ο Απρίλης αχ καρδούλα μου να κι ο Μάης συννεφούλα μου. Δίχως τραγούδι, δάκρυ και φιλί δεν είναι άνοιξη φέτος αυτή.
Συννεφούλα, συννεφούλα να γυρίσεις σου ζητώ και τριγύρνα μ' όσους θέλεις κάθε βράδυ. Δεν αντέχω άλλο να 'μαι μοναχός μ' αγαπάς τη μια κι ας με ξεχνάς την άλλη.
Της νύχτας κυλάνε οι ώρες
τον ύπνο μου διώχνει η βροχή,
φοβάμαι μη σ' άρπαξαν μπόρες
κι απόμεινα εδώ μοναχή.
Να διώξω τα σύννεφα θα γίνω αγέρι
να φέγγω στο δρόμο σου θα γίνω αστέρι
κι αν πάλι τ' απόβραδο καημό θα μου φέρει
θα μείνω στο δρόμο σου να γίνω φωτιά.
Την πόρτα χτυπάει αγέρας
το σπίτι βαραίνει σιωπή
γυρεύω το φέγγος της μέρας
ζητώ τη δική σου φωνή.
Να διώξω τα σύννεφα θα γίνω αγέρι
να φέγγω στο δρόμο σου θα γίνω αστέρι
κι αν πάλι τ' απόβραδο καημό θα μου φέρει
θα μείνω στο δρόμο σου να γίνω φωτιά.
Της νύχτας κυλάνε οι ώρες
τον ύπνο μου πήρ' η βροχή,
μη χάθηκες σ’ άγνωστες χώρες,
μη σ’ έδεσαν ξένοι καημοί.
Να διώξω τα σύννεφα θα γίνω αγέρι
να φέγγω στο δρόμο σου θα γίνω αστέρι
κι αν πάλι τ' απόβραδο καημό θα μου φέρει
θα μείνω στο δρόμο σου να γίνω φωτιά.
Στίχοι: Δημήτρης Ιατρόπουλος Μουσική: Λάκης Παππάς Πρώτη εκτέλεση: Πόπη Αστεριάδη και Μιχάλης Βιολάρης
Πέφτει το σκοτάδι κι είν' το σπίτι ορφανό παιδί βγες φεγγάρι μου κι αυτή τη νύχτα κάτασπρο πουλί
Μπρος στα παραθύρια του ουρανού λάμπει τ άστρο του νοτιά Βγήκε τ όνειρο σεργιάνι στων παιδιών την αγκαλιά Βγήκε τ όνειρο σεργιάνι και γιορτάζει η γειτονιά
Την καλή τη μέρα φέρε πίσω μάνα Παναγιά. Ελα αγάπη μου να σε στολίσω μ άστρα και φιλιά
Τώρα πια που θα ρθει χαραυγή μη φοβάσαι το βοριά
Βγήκε τ όνειρο σεργιάνι στων παιδιών την αγκαλιά Βγήκε τ όνειρο σεργιάνι και γιορτάζει η γειτονιά
Ο Λίνος Κόκοτος έκανε την εμφάνισή του στα μουσικά πράγματα της χώρας μας το 1966, με το πασίγνωστο «Μικρό παιδί» με ερμηνευτή τον αείμνηστο Γιώργο Ζωγράφο
Γεννημένος στις 4 Αυγούστου του 1936, στην Αθήνα, ο Γιώργος Ζωγράφος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπου του «Νέου Κύματος».
Ως τραγουδιστής πρωτοεμφανίστηκε στην μπουάτ «Θαλάμη» της Μυκόνου, και ύστερα για δύο δεκαετίες έκανε σπίτι του τις πλακιώτικες μπουάτ: «Συμπόσιο», «Εσπερίδες», «Απανεμιά», «Τετράδιο», «Δώμα», «Χρυσό κλειδί». Στο «Συμπόσιο» τραγουδούσε την περίοδο 1962-63 με τον Δήμο Μούτση, τη Ντόρα Γιαννακοπούλου και τον Διονύση Σαββόπουλο.
Στη δισκογραφία του «Νέου Κύματος» ο Γιώργος Ζωγράφος υπήρξε πρωτοπόρος με μεγάλες επιτυχίες: «Άκρη δεν έχει ο ουρανός» του Νότη Μαυρουδή, «Πέρα από τη θάλασσα» του Μαρκόπουλου, «Ο Ιρλανδός κι ο Ιουδαίος» του Χατζιδάκι, «Μαουτχάουζεν» του Θεοδωράκη, «Συλλογή ποιητών» του Μαμαγκάκη.
Πέθανε, σε ηλικία 69 ετών, στις 12 Αυγούστου του 2005.
Στίχοι: Αργύρης Βεργόπουλος Μουσική: Λίνος Κόκοτος Πρώτη εκτέλεση: Γιώργος Ζωγράφος
Μικρό παιδί σαν ήμουνα και πήγαινα σχολείο, μικρό παιδί στα μάτια είχα τη χαρά στα χέρια το βιβλίο, μικρό παιδί
Κι όταν η βαρυχειμωνιά μου πάγωνε τα χέρια στον ουρανό τα σήκωνα να ζεσταθούν στ' αστέρια
Παιδί στα δεκατέσσερα κλέψανε τη χαρά μου, μικρό παιδί στα μάτια είχα τη φωτιά τον ήλιο στη καρδιά μου μικρό παιδί
Μικρό παιδί σαν ήμουνα και πήγαινα σχολείο μικρό παιδί το γέλιο είχα συντροφιά στα χέρια το βιβλίο, μικρό παιδί
Κι όταν η βαρυχειμωνιά μου πάγωνε τα χέρια στον ουρανό τα σήκωνα να ζεσταθούν στ' αστέρια
....με την επιμονή του Νίκου Μαμαγκάκη,γύρισα τελικά τον πρώτο μου μικρό δίσκο. Ήταν τον Φεβρουάριο του '65 και ο δίσκος περιείχε τέσσερα τραγούδια: "Εγερτήριο", "Μια θάλασσα μικρή", "Τα πουλιά της δυστυχίας" και "Μη μιλάς άλλο γι' αγάπη" (Διονύσης Σαββόπουλος)
Στίχοι, μουσική, ερμηνεία - Διονύσης Σαββόπουλος
Μία η άνοιξη ένα το σύννεφο χρυσή βροχή βροχή που χόρευε σε κάμπο ώριμο ως το πρωί σαν στάχυα έλυσες πάνω στους ώμους μου χρυσά μαλλιά σαν στάχυ χόρεψες σαν στάχυα αμέτρητα ήταν τα φιλιά
Μη μιλάς άλλο για αγάπη η αγάπη είναι παντού στην καρδιά μας στη ματιά μας τρώει τα χείλη τρώει το νου όταν θα 'χουμε υποφέρει καλημέρα θα μας πει θα μας φύγει θα ξανάρθει κι όλο πάλι απ' την αρχή
Μία η θάλασσα ένας ο ήλιος της γλάροι λευκοί ήλιος και θάλασσα γλυκό κορίτσι ζεστό πρωί πρωί κι ορθάνοιξα τα δυο σου πέταλα μ' ένα φιλί κι εσύ μου χάρισες όλη την άνοιξη σ' ένα κορμί
Μη μιλάς άλλο για αγάπη η αγάπη είναι παντού στην καρδιά μας στη ματιά μας τρώει τα χείλη τρώει το νου όταν θα 'χουμε υποφέρει καλημέρα θα μας πει θα μας φύγει θα ξανάρθει κι όλο πάλι απ' την αρχή
Χθες ήταν έρωτας χθες ήταν σύννεφο χρυσή βροχή χθες ήταν θάλασσα γλάρος που χόρευε με το πρωί τώρα είναι η σιωπή τώρα είναι η λησμονιά κι ο χωρισμός κι όλα τα αστέρια του θαρρείς πως έσβησε ο ουρανός
Μη μιλάς άλλο για αγάπη η αγάπη είναι παντού στην καρδιά μας στη ματιά μας τρώει τα χείλη τρώει το νου όταν θα 'χουμε υποφέρει καλημέρα θα μας πει θα μας φύγει θα ξανάρθει κι όλο πάλι απ' την αρχή
....με την επιμονή του Νίκου Μαμαγκάκη,γύρισα τελικά τον πρώτο μου μικρό δίσκο. Ήταν τον Φεβρουάριο του '65 και ο δίσκος περιείχε τέσσερα τραγούδια: "Εγερτήριο", "Μια θάλασσα μικρή", "Τα πουλιά της δυστυχίας" και "Μη μιλάς άλλο γι' αγάπη" (Διονύσης Σαββόπουλος)
Στίχοι, Μουσική και Ερμηνεία - Διονύσης Σαββόπουλος
Μια θάλασσα μικρή, μια θάλασσα μικρή είναι το καλοκαίρι μου, ο έρωτάς μου, ο πόνος μου
Μια θάλασσα μικρή στα δυο σου μάτια φέγγει κάθε πρωί
Μια θάλασσα μικρή στο δάκρυ στο τραγούδι, στο κάθε σου φιλί Μια θάλασσα μικρή
Μια θάλασσα μικρή, μια θάλασσα μικρή και στη γωνιά η στάμνα μου για ένα καλοκαίρι ήσουνα εσύ
Σε τραγουδούσα εγώ σαν τις χορδές του ανέμου στα μαύρα σου μαλλιά
Σ' ακολουθούσα εγώ σαν το ψηλό χορτάρι τον άνεμο Σε τραγουδούσα εγώ
Μια θάλασσα μικρή, μια θάλασσα μικρή πικρά σ' αποχαιρέτησε, σε περιμένει Μια θάλασσα μικρή
Τα δύο πρώτα ήταν τα Ποιος να σφυρίζει κάθε βράδυ με τη Νέλλη Μάνου και Μια αγάπη για το καλοκαίρι, με την Καίτη Χωματά. Κυκλοφόρησαν σε 45άρια, ήταν τα πρώτα νούμερα της Lyra. Αυτά που λέμε τώρα συμβαίνουν την εποχή 1963-1964. (Γιάννης Σπανός σε συνέντευξη για το ξεκίνημά του στην Ελλάδα και στη ΛΥΡΑ)
Στίχοι: Αλέξης Αλεξόπουλος Μουσική: Γιάννης Σπανός Πρώτη εκτέλεση: Νέλλη Μάνου
Ποιος να σφυρίζει κάθε βράδυ, ποιος να σφυρίζει και για ποιον; αβέβαιο χαράς σημάδι κάτω απ' το φως των αστεριών ... αστεριών.
Χλωμές σκιές μεσ' στο σκοτάδι γυμνά στα δέντρα τα κλαδιά ποιος να σφυρίζει κάθε βράδυ και ποια γοργά χτυπάει καρδιά; ... ποια καρδιά;
Δειλά η ελπίδα σκαλωμένη στις γρίλιες των παραθυριών καθώς η μέρα αργοπεθαίνει ποιος να σφυρίζει και για ποιον; ... και για ποιον;
Βουβή στην κάμαρα κλεισμένη, ανία, πλήξη, προσμονή ασάλευτη, η ματιά στημένη στο δρόμο κάτι να φανεί ... να φανεί
Ποιος να σφυρίζει κάθε βράδυ, ποιος να σφυρίζει και για ποιον; αβέβαιο χαράς σημάδι κάτω απ' το φως των αστεριών ... αστεριών
Δειλά η ελπίδα σκαλωμένη στις γρίλιες των παραθυριών καθώς η μέρα αργοπεθαίνει ποιος να σφυρίζει και για ποιον; ... και για ποιον;
Βουβή στη κάμαρα κλεισμένη, ανία, πλήξη, προσμονή ασάλευτη, η ματιά στημένη στο δρόμο κάτι να φανεί ... να φανεί
Ποιος να σφυρίζει κάθε βράδυ, ποιος να σφυρίζει και για ποιον; αβέβαιο χαράς σημάδι κάτω απ' το φως των αστεριών ... αστεριών
Το "Νέο Κύμα" έγινε πια μύθος, όπως και οι Πλακιώτικες μπουάτ που άνθισαν μαζί του. Και σήμερα που το τραγούδι κυκλοφορεί μέσα στη νύχτα όλο και πιο συχνά ημίγυμνο μπορούμε να το πούμε πως το "ΝΕΟ ΚΥΜΑ" και οι δημιουργοί του είχαν ευγένεια και ήθος. Και τα τραγούδια τους ήταν μια γνήσια καλλιτεχνική έκφραση. Μια κατάθεση ψυχής από ανθρώπους με ευαισθησία, παιδεία και ταλέντο, που πολύ λίγο νοιάζονταν για το παιχνίδι της αγοράς και τους κανόνες του μάρκετινγκ. Στην Αθήνα του '60 μοσχοβολούν ακόμα οι γειτονιές βασιλικό και ασβέστη, κι ο Αττικός ουρανός δεν έχει χάσει ακόμα το γαλάζιο του. Γλυκιά και τρυφερή και ανθρώπινη η Αθήνα σαν τα τραγούδια του "Νέου Κύματος". Ας ακούσουμε λοιπόν τα τραγούδια αυτής της εποχής, και επιστρέφοντας στη δεκαετία του '60 ας θυμηθούμε τον κόσμο όπως ήταν τότε. Ας θυμηθούμε τις φωνές, που έφεραν τότε ένα καινούργιο, φρέσκο αεράκι στο χώρο του τραγουδιού: ΚΑΙΤΗ ΧΩΜΑΤΑ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ, ΛΑΚΗΣ ΠΑΠΠΑΣ, ΡΕΝΑ ΚΟΥΜΙΩΤΗ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΟΥΛΟΠΟΥΛΟΣ, ΣΟΥΛΑ ΜΠΙΡΜΠΙΛΗ, ΑΛΕΞΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΥ, ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΙΟΛΑΡΗΣ, ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΣΑΒΒΟΠΟΥΛΟΣ, ΠΟΠΗ ΑΣΤΕΡΙΑΔΗ, ΓΙΩΡΓΟΣ ΜΑΡΙΝΟΣ, ΚΩΣΤΑΣ ΧΑΤΖΗΣ, ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΡΓΥΡΗΣ.
Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΑΝΟΣ έπαιζε πιάνο στις Παριζιάνικες μπουάτ και έγραφε τραγούδια για την Μπριζίτ Μπαρντό, όταν τον βρήκε ο Γιώργος Παπαστεφάνου και τον έφερε στη νεοσύστατη τότε (1964) "ΛΥΡΑ". Η πρώτη ηχογράφηση της εταιρίας ήταν το "Μια αγάπη για το καλοκαίρι" του Γιάννη Σπανού, σε στίχους του Γιώργου Παπαστεφάνου και με τη φωνή της Καίτης Χωματά. Από τους βασικούς συνθέτες του "ΝΕΟΥ ΚΥΜΑΤΟΣ" ήταν και ο ΛΙΝΟΣ ΚΟΚΟΤΟΣ, ο ΝΟΤΗΣ ΜΑΥΡΟΥΔΗΣ, ο ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΟΥΜΠΗΣ, ο ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΡΕΖΑΣ, ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΡΙΜΙΖΑΚΗΣ, ο ΗΛΙΑΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ και ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΓΛΕΖΟΣ. Ο ΝΙΚΟΣ ΜΑΜΑΓΚΑΚΗΣ, ο ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗΣ, ο ΧΡΗΣΤΟΣ ΛΕΟΝΤΗΣ , ο ΜΑΝΟΣ ΛΟΪΖΟΣ, ο ΔΗΜΟΣ ΜΟΥΤΣΗΣ, ο ΛΟΥΚΙΑΝΟΣ ΚΗΛΑΪΔΟΝΗΣ.
Τα όνειρα, ο ενθουσιασμός, το κέφι, το μεράκι μιας ομάδας νέων παιδιών, που φιλοδοξούσαν να εκφραστούν μέσα απ' το τραγούδι. Αυτό τους ένωνε κι ας μην προέρχονταν όλοι από το χώρο της μουσικής. Η ΚΑΙΤΗ ΧΩΜΑΤΑ μόλις είχε αφήσει τα θρανία του σχολείου. Ο ΓΙΩΡΓΟΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ήταν ηθοποιός και στο θέατρο υπολόγιζε να μείνει. Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΒΙΟΛΑΡΗΣ που είχε έρθει από την Κύπρο ήταν φοιτητής φιλολογίας. Όπως καταλαβαίνετε τα παιδιά του "ΝΕΟΥ ΚΥΜΑΤΟΣ" δεν είχαν στο μυαλό τη λέξη καριέρα όταν ξεκινούσαν. Κι όλοι τους - συνθέτες, στιχουργοί, ερμηνευτές - συναντήθηκαν κάτω απ' την ετικέτα μιας καινούργιας δισκογραφικής εταιρίας που είχε το ελληνικό όνομα "ΛΥΡΑ". Το "ΝΕΟ ΚΥΜΑ" δανείστηκε τ' όνομα του από τη Γαλλική "Nouvelle Vague", δηλαδή τη νέα γενιά σκηνοθετών του Γαλλικού σινεμά της εποχής γύρω στο '60.
Μουσική - Γιάννης Σπανός Στίχοι - Γιώργος Παπαστεφάνου Ερμηνεία - Καίτη Χωματά "Μια αγάπη για το καλοκαίρι" 1964 ΛΥΡΑ
Μια αγάπη για το καλοκαίρι θα 'μαι κι εγώ να σου κρατώ δροσιά στο χέρι να σε φιλώ. Θα μ' αγαπάς σαν καλοκαίρι και σαν παιδί, μα θα μου φύγεις με τ' αγέρι και τη βροχή.
Μια αγάπη για το καλοκαίρι θα 'μαι κι εγώ να σου κρατώ δροσιά στο χέρι να σε φιλώ. Και σαν χαθεί το καλοκαίρι και σε ζητώ θα μείνει μόνο έν' αστέρι να το κοιτώ.
Στίχοι: Γιώργος Παπαστεφάνου Μουσική: Γιάννης Σπανός Πρώτη εκτέλεση: Σούλα Μπιρμπίλη
Στο δρόμο κάτω απ' τις μηλιές παίζουν στους ίσκιους οι φωτιές και τα νερά στις φυλλωσιές στη μαγεμένη αμμουδιά ένα καράβι του νοτιά κέντησε απόψε μια καρδιά
Ήρθες αγάπη μου παλιά σ' έφεραν γλάροι στη στεριά κι ήβραν οι πέτρες τη μηλιά ήρθες αγάπη μου καλή στον ουρανό χρυσοπηγή κι ο ήλιος στην ανατολή
Τώρα δικά μας τα φτερά στην ανθισμένη γειτονιά πετούν τραγούδια και πουλιά στο λόφο πέρα στις πλαγιές οι κρίνοι κι οι τριανταφυλλιές κάνουν για σένα προσευχές
πρώτο βραβείο στο 4ο Φεστιβάλ ελαφρού τραγουδιού 1965 στο τραγούδι των Nότη Mαυρουδή (μουσική) και Γιάννη Kακουλίδη (στίχοι) «Hταν μεγάλη η νύχτα» (ενορχήστρωση-διεύθυνση, Nότης Mαυρουδής· ερμηνεία, Σούλα Mπιρμπίλη).
Βραδιά κατάσπαρτη μ' αστέρια εγώ κι εσύ στα δυο μου χέρια γλυκά τ' αγέρι σου πλεκε γιορντάνι γλυκά μαλλιά, Μαγιάτικο στεφάνι.
Ήταν μεγάλη η νύχτα κι ήμασταν τόσο μόνοι πάγος στα μάτια, νέκρα στα χείλη στα χέρια χιόνι.
Η μέρα θά ρθει όλη δικιά μας δεν θα χωρέσει στα φιλιά μας. Θα σου στολίσω τα μαλλιά με στάχυα δειλά πουλιά στης θάλασσας τα βράχια.
1966 Στίχοι και Μουσική - Νίκος Χουλιαράς Ερμηνεία - Αρλέτα
Δεν είχε το νησί κατάρτια δεν είχε το νησί παιδιά δεν είχε το νησί τραγούδια γιατί μισέψαν τα παιδιά δεν είχε το νησί φεγγάρια μαρμάρωσε κι η κοπελιά
Στο πέτρινο χαμόγελό της γίναν τα όνειρα καράβια το πέτρινο χαμόγελό της το κτίσανε στη μοναξιά τ’ αγριοπούλια του πελάγου και χάθηκαν και χάθηκαν
Τώρα ένα χέρι στο λιμάνι βάφει τη θάλασσα σταχτιά δεν είναι πια βαθύς ο ύπνος δεν έχει ελπίδες η νυχτιά τώρα είναι μόνη στο λιμάνι κι είναι τα όνειρα μακριά
O Γιάννης Σπανός πήρε μέρος στο Φεστιβάλ Eλαφρού Tραγουδιού δύο φορές. Δεν θα ξεχάσει ποτέ τη φορά που, όταν το τραγούδι του βρέθηκε στην 20ή θέση, δηλαδή τελευταίο, κάποιος καταστηματάρχης της Θεσσαλονίκης του τηλεφώνησε και του πρόσφερε 5.000 δραχμές, ποσό διόλου αξιοκαταφρόνητο την εποχή εκείνη, αν δεχόταν να φωτογραφηθεί μέσα στο υποδηματοπωλείο του! O Γιάννης Σπανός δεν κέρδισε ποτέ εκείνες τις 5.000 δραχμές, διότι, βέβαια, δεν επισκέφθηκε ποτέ το κατάστημα.
Ηταν το 4ο Φεστιβάλ, 1965, και η αποτυχούσα σύνθεση ήταν το «Μιλάς» σε στίχους Κώστα Γεωργουσόπουλου και με ερμηνεύτρια την Καίτη Χωματά.
Μιλάς και ντύνω τη φωνή σου τ' αγέρι γέρνει στο κορμί σου μιλάς τη γλώσσα τ' ουρανού του αναστεναγμού και σ' ανταμώνω στην ερημιά.
Μιλάς και τρέχω στη φωνή σου στο χώμα γείρε και κοιμήσου μιλάς τη γλώσσα της ηχώς που κυνηγά το φως και σ' ανταμώνω στην ερημιά.
Μιλάς και σβήνω τη φωνή σου στο στόμα μου έχω το φιλί σου μιλάς και ξέρω να σε βρω μες τ' αναφιλητό και σ' ανταμώνω στην ερημιά.
"Αποδημίες" (1965) ο πρώτος μεγάλος δίσκος του Γιάννη Σπανού αλλά και της Καίτης Χωματά στο μουσικό κεφάλαιο που έγινε γνωστό ως "Νέο Κύμα". Στίχοι - Κώστας Γεωργουσόπουλος
Ο κόσμος ραγισε και μένει χωρις να σταξει κόμπος δακρυ καθώς στις καλαμιάς την άκρη στεκει μια πικραμένη.
Κρατώ στο χέρι το μαχαίρι που είναι ταίρι της ψυχής μου στο προσκεφάλι μου κοιμήσου στο πιο γλυκό καρτέρι...
Κουράστηκα μονάχη τόσο να περιμένω σε μιαν άκρη να φέξει το στερνό σου δάκρυ προτού να σε ...σκοτώσω....
Στίχοι:Λευτέρης Παπαδόπουλος Μουσική:Μίμης Πλέσσας Πρώτη ερμηνεία:Πόλυ Πάνου στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Όλγα, αγάπη μου" 1968
Τι σου 'κανα και πίνεις, τσιγάρο στο τσιγάρο κι είν' τα πικρά σου μάτια στο πάτωμα καρφιά
Πες μου για δε μ' αφήνεις με δυο φιλιά να πάρω απ' τα θολά σου μάτια τη μαύρη συννεφιά
Οι πόνοι που σε σφάζουν, πόνοι διπλοί για μένα σταλάζουν στην καρδιά μου τα δάκρυα που κλαις
Να 'ξερες πως σπαράζουν τα μέσα μου για σένα που στέκεσαι μακρυά μου και λόγο δε μου λες
και οι στίχοι που δεν ηχογραφήθηκαν.......
Αμίλητό μου στόμα, φεγγάρι μου σβησμένο ανάθεμα την ώρα και τη βαριά στιγμή Όλα για σε τα δίνω, τα δίνω και πεθαίνω για να μη σε αγγίξουν ξανά οι στεναγμοί
Απόψε κλαίει, απόψε κλαίει ο ουρανός για σένα και, για σένα και για μένα Τα λόγια μας σκορπίσανε και είναι πια χαμένα και μείνανε τα χείλη μας βουβά και παγωμένα
Κι είναι βαρύς, βαρύς ο ουρανός και κλαίει απελπισμένα
Τι να σου πω, τι να σου πω, τι να μου πεις Χάνω το φως, χάνω το φως και σένα Είν όλα μαύρα και θολά, όλα συννεφιασμένα Είν' η καρδιά μου μια πληγή, τα μάτια μου κλαμένα
Κι είναι βαρύς, βαρύς ο ουρανός και κλαίει απελπισμένα
Στίχοι: Ακος Δασκαλόπουλος
Μουσική: Μίμης Πλέσσας Ερμηνείες: Μαίρη Χρονοπούλου στη ταινία "Οι θαλασσιές οι χάντρες", 1967 Αλέκα Μαβίλη στη ταινία "Οι θαλασσιές οι χάντρες"
